Greenwashing: betekenis, voorbeelden en hoe u het als ondernemer voorkomt

Kartonnen doos met recyclinglogo: duurzaamheidsclaims moeten kloppen en te controleren zijn

Greenwashing: betekenis, voorbeelden en hoe u het als ondernemer voorkomt

Laatst bijgewerkt: november 2026

Greenwashing betekent dat een bedrijf zich duurzamer voordoet dan het is. Denk aan vage claims als “groen” of “milieuvriendelijk” zonder bewijs, een eigen groen logo dat op een keurmerk lijkt of de belofte dat een product klimaatneutraal is omdat er bomen voor worden geplant. Sinds 27 september 2026 zijn veel van die claims in de hele EU verboden als u aan consumenten verkoopt. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht.

Voor ondernemers is greenwashing daarmee geen reputatierisico meer alleen, maar ook een juridisch risico. In dit artikel leest u wat greenwashing is, welke voorbeelden vaak voorkomen, wat de nieuwe regels precies verbieden en hoe u uw eigen claims stap voor stap controleert.

Wat is greenwashing?

Greenwashing is communicatie die een te rooskleurig beeld geeft van de milieuprestaties van een product, dienst of bedrijf. Dat hoeft niet bewust te gebeuren. Vaak ontstaat het doordat marketing sneller gaat dan de cijfers, of doordat een leverancier een claim aanlevert die niemand controleert.

De kern is steeds hetzelfde: de klant krijgt een indruk die niet klopt of niet te controleren is. Dat kan via woorden, maar ook via beelden, kleuren, logo’s en zelfs merknamen. Een verpakking vol groene blaadjes zegt ook iets, ook als er geen tekst bij staat.

Voorbeelden van greenwashing

In de praktijk komen steeds dezelfde patronen terug:

  • Vage algemene claims: woorden als “duurzaam”, “eco”, “groen” of “bewust” zonder uit te leggen wat er precies beter is en ten opzichte van wat.
  • Eigen logo’s die op keurmerken lijken: een zelfbedacht label met een blaadje of wereldbol, zonder onafhankelijke controle.
  • Een detail als geheel presenteren: een verpakking met 30 procent gerecycled plastic aanprijzen als “duurzame verpakking”, of één groene productlijn gebruiken om het hele bedrijf groen te noemen.
  • Klimaatneutraal door compensatie: een product “CO2-neutraal” noemen omdat de uitstoot elders wordt gecompenseerd met CO2-credits.
  • Wettelijke eisen als pluspunt brengen: “vrij van” een stof die toch al verboden is.
  • Toekomstbeloften zonder plan: “netto nul in 2040” roepen zonder concrete tussendoelen.

Ook grote merken gaan hierin de fout in. Unilever beloofde na gesprekken met de ACM dat de meeste verpakkingen vanaf 1 januari 2026 geen vage duurzaamheidsclaims meer dragen, nadat onder meer claims over “duurzaam geteelde” ingrediënten kritiek kregen.

De nieuwe regels sinds 27 september 2026

Op 27 september 2026 gingen de regels uit de Europese richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition in. Nederland heeft die verwerkt in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. De regels gelden voor alle communicatie richting consumenten: verpakkingen, websites, webshops, advertenties, social media en merknamen. Er is geen overgangsperiode, ook bestaande claims moeten kloppen. De ACM zette de wijzigingen op een rij in het bericht strengere eisen aan duurzaamheidsclaims.

Wat is nu altijd verboden?

De wet bevat een zwarte lijst met praktijken die altijd als misleidend gelden. Voor duurzaamheid zijn dit de belangrijkste:

  • Een duurzaamheidslabel gebruiken dat niet is gebaseerd op een certificeringsregeling of niet door de overheid is ingesteld. Eigen bedrijfslabels zonder onafhankelijke controle zijn niet meer toegestaan.
  • Een algemene milieuclaim maken zonder dat u een erkende, uitmuntende milieuprestatie kunt aantonen.
  • Een milieuclaim over het hele product of het hele bedrijf maken, terwijl die maar over één onderdeel gaat.
  • Beweren dat een product door compensatie van uitstoot een neutraal, verminderd of positief effect op het klimaat heeft.
  • Wettelijke eisen presenteren als iets wat uw product onderscheidt.

Toekomstclaims

Claims over toekomstige prestaties, zoals “klimaatneutraal in 2035”, zijn alleen toegestaan met een gedetailleerd en realistisch uitvoeringsplan. Daarin staan meetbare doelen met een tijdpad en de middelen om ze te halen. Een onafhankelijke externe deskundige moet het plan regelmatig controleren en de bevindingen moeten voor consumenten beschikbaar zijn.

Oude voorraad

De ACM kijkt per geval naar producten die al in de winkel lagen. Kunt u laten zien dat het om oude voorraad gaat en dat u al bezig was met aanpassen, dan weegt de ACM dat mee. Een algemene vrijstelling is er niet. Leg dus vast wat u wanneer heeft gedaan.

En zakelijke klanten?

De richtlijn beschermt consumenten. Verkoopt u alleen aan bedrijven, dan gelden de regels over misleidende reclame nog steeds, en grote afnemers vragen steeds vaker om onderbouwing van uw cijfers voor hun eigen duurzaamheidsverslag. Een claim die u niet kunt bewijzen, is ook in de zakelijke markt een risico. Het aanvullende Europese voorstel voor een aparte Green Claims-richtlijn is er niet gekomen.

Wat kan er gebeuren als u de fout ingaat?

De ACM kan een bindende aanwijzing geven, een last onder dwangsom opleggen of een boete uitdelen. Voor overtredingen van de zwarte lijst kunnen de boetes oplopen tot een percentage van de jaaromzet. Daarnaast kunnen concurrenten en consumenten een klacht indienen bij de Reclame Code Commissie, en kunnen consumentenorganisaties naar de rechter stappen. De grootste schade is vaak de publiciteit: een uitspraak over misleidende groene claims wordt snel gedeeld.

Zo voorkomt u greenwashing: een stappenplan

  1. Inventariseer al uw claims. Loop uw website, webshop, verpakkingen, offertes, social media en advertenties door. Noteer elke claim, elk logo en elk beeld dat duurzaamheid suggereert.
  2. Maak claims specifiek. Vervang “duurzame verpakking” door bijvoorbeeld “verpakking van 80 procent gerecycled karton”. Zeg waar de claim over gaat en vergelijk alleen met iets wat te controleren is.
  3. Zorg voor bewijs. Bewaar meetgegevens, certificaten en berekeningen bij elke claim. Kunt u het niet aantonen, schrap de claim dan.
  4. Controleer uw labels. Gebruik alleen keurmerken met onafhankelijke controle. Meer daarover leest u in ons artikel over duurzame productlabels in uw webshop.
  5. Stop met compensatieclaims. CO2-compensatie mag u nog steeds doen en vermelden, maar niet als bewijs dat uw product klimaatneutraal is.
  6. Onderbouw toekomstdoelen. Maak een plan met tussendoelen en laat dat extern toetsen voordat u erover communiceert.
  7. Leg verantwoordelijkheid vast. Spreek af wie nieuwe claims controleert voordat ze online gaan, ook claims van leveranciers.

Handige hulpmiddelen zijn de Leidraad Duurzaamheidsclaims van de ACM en een concrete checklist voor webshops, zoals onze zeven controles voor duurzaamheidsclaims.

Eerlijk communiceren werkt beter

Wie duurzaamheid serieus neemt, heeft weinig aan vage termen. Klanten en zakelijke afnemers vertrouwen concrete cijfers meer dan mooie woorden. Begin daarom bij uw eigen data: hoeveel energie, materiaal en uitstoot gaat er in uw product zitten? Een CO2-footprint van uw bedrijf geeft een goed vertrekpunt. Daarna kunt u eerlijk vertellen wat u al heeft bereikt en waar u nog aan werkt. Dat is geen zwakte, maar precies het verhaal waar klanten om vragen.

Veelgestelde vragen

Wat is greenwashing in simpele woorden?

Greenwashing is dat een bedrijf zich groener voordoet dan het is, bijvoorbeeld met vage claims als milieuvriendelijk, een eigen groen logo of de belofte dat een product klimaatneutraal is zonder dat dit klopt of te controleren is.

Mag ik mijn product nog klimaatneutraal noemen als ik CO2 compenseer?

Nee. Sinds 27 september 2026 is het verboden om te beweren dat een product door compensatie van uitstoot klimaatneutraal of CO2-neutraal is. U mag wel vertellen dat u compenseert, als u dat los van de productclaim duidelijk uitlegt.

Wie controleert duurzaamheidsclaims in Nederland?

De Autoriteit Consument en Markt houdt toezicht op claims richting consumenten en kan boetes en dwangsommen opleggen. Daarnaast kunnen consumenten en concurrenten een klacht indienen bij de Reclame Code Commissie.

Diederik de Jongh is een bevlogen auteur met een scherp oog voor duurzaamheid. Zijn werk kenmerkt zich door heldere analyses, praktische inzichten en een aanstekelijke passie voor een groenere toekomst. Met een toegankelijke schrijfstijl weet hij complexe milieuthema’s begrijpelijk te maken voor een breed publiek – van ondernemers tot beleidsmakers en geïnteresseerde burgers. Of het nu gaat om circulaire economie, energietransitie of duurzame innovatie: Diederik schrijft met diepgang én visie. Zijn artikelen zetten aan tot denken én tot actie. Een waardevolle stem in het debat over een duurzame samenleving.