CO2-footprint berekenen voor uw bedrijf: zo pakt u het aan

Fabriek met rokende schoorstenen: uitstoot die meetelt in de CO2-footprint van een bedrijf

CO2-footprint berekenen voor uw bedrijf: zo pakt u het aan

Laatst bijgewerkt: november 2026

Een CO2-footprint van uw bedrijf is de totale uitstoot van broeikasgassen die uw onderneming in een jaar veroorzaakt, uitgedrukt in ton CO2-equivalent. U berekent die door uw verbruik, zoals aardgas, stroom, brandstof en vliegreizen, te vermenigvuldigen met vaste emissiefactoren. Voor de meeste mkb-bedrijven kost een eerste berekening een paar dagen werk en levert het direct inzicht op in waar de kosten en de uitstoot zitten.

Steeds meer opdrachtgevers, banken en aanbestedende overheden vragen om deze gegevens. In dit artikel leest u hoe u stap voor stap een CO2-footprint meet, welke regels er voor het mkb gelden en wat u met de uitkomst kunt doen.

Wat is een CO2-footprint precies?

De footprint, ook wel CO2-voetafdruk of koolstofvoetafdruk genoemd, telt alle broeikasgassen op die door uw bedrijfsactiviteiten vrijkomen. Naast CO2 gaat het om gassen als methaan en lachgas. Die worden omgerekend naar CO2-equivalenten, zodat u één getal krijgt.

Internationaal is het Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol) de standaard. Dat verdeelt de uitstoot in drie scopes:

  • Scope 1: directe uitstoot uit bronnen die u zelf beheert. Denk aan de gasketel in uw pand en brandstof van eigen bedrijfsauto’s.
  • Scope 2: indirecte uitstoot door ingekochte energie, vooral elektriciteit en warmte.
  • Scope 3: alle overige indirecte uitstoot in de keten. Zoals ingekochte producten, transport door leveranciers, zakelijke reizen, woon-werkverkeer, afval en het gebruik van uw producten door klanten.

Scope 1 en 2 zijn voor de meeste bedrijven goed te berekenen met eigen facturen. Scope 3 is vaak veruit het grootste deel, maar ook het lastigst. Begin daarom met scope 1 en 2 en breid daarna stap voor stap uit.

Waarom zou u als ondernemer uw footprint meten?

Voor kleine bedrijven is het meestal geen wettelijke plicht. Toch zijn er goede redenen om het te doen.

  • Klanten vragen erom. Grote bedrijven die onder de Europese CSRD-regels vallen, moeten ook iets zeggen over de uitstoot in hun keten. Zij vragen daarom gegevens op bij hun leveranciers.
  • Aanbestedingen. Overheden en grote opdrachtgevers gebruiken bij gunning vaak de CO2-Prestatieladder of vragen naar uw reductieplannen.
  • Financiering. Banken en investeerders kijken steeds vaker naar duurzaamheidsgegevens bij het beoordelen van leningen.
  • Kosten besparen. Uitstoot en energiekosten hangen nauw samen. Wie meet, ziet waar energie weglekt.
  • Geloofwaardigheid. Wie claimt duurzaam bezig te zijn, moet dat kunnen onderbouwen. Vage claims zonder cijfers lopen het risico als greenwashing te worden gezien.

Welke regels gelden er voor het mkb?

De regels rond duurzaamheidsrapportage zijn de afgelopen jaren flink veranderd. Een overzicht van de stand in november 2026.

CSRD: alleen nog voor de grootste bedrijven

Na het Europese Omnibus-pakket wordt de CSRD-rapportageplicht beperkt tot ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 miljoen netto-omzet, zo meldt Ondernemersplein. Nederland moet die afspraken nog in nationale wetgeving verwerken. Voor vrijwel het hele mkb vervalt de directe plicht dus.

Belangrijk is het zogeheten waardeketenplafond. Grote bedrijven mogen van kleinere leveranciers niet meer informatie vragen dan past binnen de vrijwillige mkb-standaard VSME. Die standaard bevat een basismodule waarin uw uitstoot in scope 1 en 2 een centrale plek heeft. Lees meer in ons artikel over VSME voor het mkb.

Rapportage werkgebonden personenmobiliteit

Organisaties met 100 of meer werknemers moeten jaarlijks vóór 1 juli rapporteren over de CO2-uitstoot van zakelijk verkeer en woon-werkverkeer, de rapportage WPM. Het kabinet wil die grens verhogen naar 250 werknemers. Volgens RVO is dat besluit nog in voorbereiding. Kleinere organisaties kunnen hun gegevens vrijwillig invullen.

Energiebesparingsplicht

Verbruikt uw vestiging per jaar 50.000 kWh elektriciteit of meer, of 25.000 m³ aardgas of meer, dan geldt de energiebesparingsplicht. U moet dan maatregelen nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen en daarover rapporteren. Dat raakt uw scope 1 en 2 direct.

Zo berekent u uw CO2-footprint in vijf stappen

Stap 1: Bepaal de grenzen

Kies een periode, meestal het afgelopen kalenderjaar, en bepaal welke vestigingen en activiteiten u meeneemt. Leg vast welke scopes u berekent.

Stap 2: Verzamel verbruiksgegevens

Haal de cijfers uit facturen en administratie:

  • aardgas in m³ en elektriciteit in kWh, per aansluiting;
  • brandstof per auto in liters, of gereden kilometers;
  • vliegreizen en treinreizen met afstanden;
  • woon-werkverkeer, bijvoorbeeld via een korte enquête onder medewerkers;
  • eventueel afval in kilo’s en de belangrijkste inkoopposten.

Stap 3: Vermenigvuldig met emissiefactoren

Voor elke bron bestaat een emissiefactor: het aantal kilo CO2-equivalent per eenheid. In Nederland gebruikt u de officiële lijst op CO2emissiefactoren.nl. De berekening is steeds hetzelfde: verbruik maal emissiefactor. Let bij elektriciteit op het verschil tussen grijze stroom en stroom uit aantoonbaar Nederlandse wind of zon met garanties van oorsprong.

Stap 4: Tel op en analyseer

Tel alle bronnen op en zet ze in een overzicht per scope. Meestal valt direct op dat een paar posten het grootste deel van de uitstoot veroorzaken. Bij kantoorbedrijven zijn dat vaak verwarming, stroom en mobiliteit. Bij productie- en handelsbedrijven speelt de inkoop een grotere rol.

Stap 5: Stel een reductieplan op

Een getal alleen helpt weinig. Kies een basisjaar, stel een realistisch doel en koppel daar maatregelen aan. Meet daarna elk jaar opnieuw, op dezelfde manier, zodat u de voortgang kunt laten zien.

Voorbeeld: een dienstverlener met twaalf medewerkers

Stel, u heeft een adviesbureau met twaalf medewerkers in een gehuurd pand. Voor scope 1 telt u het gasverbruik van de cv-ketel en de brandstof van twee leaseauto’s op die op naam van het bedrijf staan. Voor scope 2 pakt u de jaarafrekening van de stroom. Voor scope 3 begint u met zakelijke reizen en woon-werkverkeer, omdat die gegevens makkelijk te verzamelen zijn.

In zo’n bedrijf blijkt mobiliteit vaak de grootste post. Dat maakt de maatregelen concreet: elektrische leaseauto’s bij vervanging, een reiskostenregeling die de trein en de fiets aantrekkelijker maakt en een vaste thuiswerkdag. Het gasverbruik daalt met betere thermostaatinstellingen en isolatie, in overleg met de verhuurder. Met de cijfers van het eerste jaar als basis kunt u een jaar later laten zien wat die keuzes hebben opgeleverd.

Tools en hulpmiddelen

U kunt een eerste berekening prima zelf maken in een spreadsheet. Daarnaast zijn er online rekentools en softwarepakketten die koppelen aan uw boekhouding of energiecontracten. Een slim energiemanagementsysteem geeft u bovendien doorlopend inzicht in uw verbruik in plaats van één keer per jaar.

Moet u voor een aanbesteding of grote klant een gecertificeerde footprint aanleveren, dan is begeleiding door een adviseur of certificering via de CO2-Prestatieladder het overwegen waard.

Veelgemaakte fouten

  • Alleen scope 1 en 2 meten en dat ‘de footprint’ noemen. Wees duidelijk over wat u wel en niet heeft meegenomen.
  • Elk jaar een andere methode. Dan zijn de cijfers niet vergelijkbaar.
  • Compensatie als oplossing zien. Bomen planten of certificaten kopen is geen vervanging voor het verlagen van uw eigen uitstoot.
  • Geen eigenaar. Wijs iemand aan die de gegevens jaarlijks verzamelt.

Wat levert het op?

De footprint is geen doel op zich. De echte winst zit in wat u ermee doet: lagere energierekeningen, een sterkere positie bij opdrachtgevers die op duurzaamheid selecteren, en een verhaal over uw bedrijf dat met cijfers is onderbouwd. Begin klein, met de gegevens die u al heeft, en bouw het elk jaar verder uit.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen scope 1, 2 en 3?

Scope 1 is directe uitstoot uit eigen bronnen, zoals uw gasketel en bedrijfsauto’s. Scope 2 is uitstoot door ingekochte energie zoals elektriciteit. Scope 3 is alle overige uitstoot in de keten, van ingekochte producten tot woon-werkverkeer.

Is een CO2-footprint verplicht voor het mkb?

Voor de meeste mkb-bedrijven niet. Wel vragen grote klanten, banken en aanbestedende overheden steeds vaker om CO2-gegevens. Organisaties met 100 of meer werknemers moeten wel rapporteren over werkgebonden personenmobiliteit; het kabinet wil die grens naar 250 werknemers verhogen.

Welke emissiefactoren gebruik ik in Nederland?

De officiële Nederlandse lijst van emissiefactoren staat op CO2emissiefactoren.nl. U vermenigvuldigt uw verbruik, zoals m³ gas of kWh stroom, met de bijbehorende factor om de uitstoot in kilo CO2-equivalent te berekenen.

Diederik de Jongh is een bevlogen auteur met een scherp oog voor duurzaamheid. Zijn werk kenmerkt zich door heldere analyses, praktische inzichten en een aanstekelijke passie voor een groenere toekomst. Met een toegankelijke schrijfstijl weet hij complexe milieuthema’s begrijpelijk te maken voor een breed publiek – van ondernemers tot beleidsmakers en geïnteresseerde burgers. Of het nu gaat om circulaire economie, energietransitie of duurzame innovatie: Diederik schrijft met diepgang én visie. Zijn artikelen zetten aan tot denken én tot actie. Een waardevolle stem in het debat over een duurzame samenleving.